काठमाडौंमा परामर्शका सफल कथाहरू

परामर्श, मनोचिकित्सा र मनोशिक्षाले मानिसलाई भावनात्मक पीडाबाट निस्कन, सम्बन्ध फेरि बनाउन, चिन्ता र डिप्रेसन सम्हाल्न र आफ्नै क्षमतामा जीवनको अर्थ भेट्टाउन मद्दत गर्छ। यी पाँच केस ठाकुर अमगाईंले सुनाउनुभएको हो।

यहाँ सफलताको अर्थ

सफल केस भनेको सेवाग्राही हरेक समस्याबाट पूर्ण मुक्त हुनु मात्र होइन। सेवाग्राहीले समस्यालाई पूर्ण स्वीकार गरी परिवर्तनका लागि बनाइएको कार्यक्रममा पूरै संलग्न हुँदा यो प्रभावकारी हुन्छ।

सफलता भनेको लक्षण घट्नु, दैनिक काम सुध्रिनु, सम्बन्ध राम्रो हुनु, आफूलाई अझ राम्ररी बुझ्नु, वा कठिनाइ रहँदा पनि अर्थपूर्ण जीवन बाँच्न सक्नु हुन सक्छ।

उहाँ दाहिने हात नियन्त्रणबाहिर काँप्ने समस्या लिएर आउनुभएको थियो। न्यायाधीशसामु बहस गर्दा यस्तो हुन्थ्यो, र मकहाँ आउनुभन्दा तीन महिनाअघि सुरु भएको थियो। उहाँलाई निद्रा नलाग्ने, चिन्ता हुने र अन्य शारीरिक समस्या पनि थिए।

मूल्याङ्कनले हात काँप्नुलाई बाल्यकालको आघातसँग जोड्यो, जुन अदालतमा हेरिरहनुभएको एउटा मुद्दाले फेरि उक्साएको थियो। उहाँले प्रक्रियामा पूरै समर्पण गर्नुभयो र हरेक गृहकार्य पूरा गर्नुभयो। सात सत्र र केही फलोअप सत्रभित्रै हात काँप्ने समस्या अन्य लक्षणसहित ठीक भयो। मेरो पेसागत जीवनको यो सबैभन्दा अनौठो केसमध्ये एक हो।

उहाँ मन उदास हुने, कुनै कुरामा रुचि नहुने, ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुने र निद्रा बिग्रने समस्या लिएर आउनुभएको थियो। यो २५ दिनअघि एउटा तीतो अनुभवपछि सुरु भएको थियो।

मूल्याङ्कनले विगतका केही सम्बन्धसँग जोडिएको सेपरेसन एन्जाइटी र डिप्रेसन देखायो। २४ सत्र लाग्यो। उहाँ धेरैपटक धैर्य गुमाएर कार्यक्रम छाड्न चाहनुहुन्थ्यो, तर परिवारले सहभागी भएर हौसला र साथ दिइरह्यो। सत्र सकिएपछि पुनरावृत्ति रोक्न र मनन गर्न फलोअप सत्र महत्त्वपूर्ण थिए, जुन उहाँले इमानदारीपूर्वक पूरा गर्नुभयो।

उहाँलाई परिवार, विशेषगरी श्रीमतीले ल्याउनुभएको थियो। उहाँलाई निद्रा लाग्दैनथ्यो, बोलिरहनुहुन्थ्यो, मुड बदलिरहन्थ्यो र धेरैपटक आत्महत्याको प्रयास गरिसक्नुभएको थियो। सुरुमा उहाँ उपचार चाहनुहुन्नथ्यो, कर गरेर ल्याइएको थियो।

मैले उहाँ र परिवारलाई औषधिका लागि मनोचिकित्सकलाई पनि देखाउन सुझाव दिएँ, र परामर्श तथा मनोचिकित्सा व्यक्ति आफैं पूर्ण र स्वेच्छाले सहभागी हुँदा राम्रोसँग काम गर्छ भनेर बुझाएँ। भोलिपल्ट श्रीमतीले उहाँ सत्रका लागि तयार हुनुभएको खबर गर्नुभयो।

हामीले योजना बनायौं, मूल्याङ्कन गर्‍यौं र उपचार सुरु गर्‍यौं। पाँचौं सत्रदेखि स्पष्ट सुधार देखियो, जसले उहाँ, परिवार र मलाई पनि हौसला दियो। पूरा कोर्स करिब छ महिना, अर्थात् ३० सत्रमा सकियो।

उहाँले भर्खरै +२ सक्नुभएको थियो। मेरा सत्रले मद्दत गर्छन् भनेर साथीले भनेपछि उहाँ आफैंले फोन गर्नुभयो। उहाँलाई टाउको दुख्ने, डरलाग्दा सपना देख्ने, दिउँसो निद्रा लाग्ने, थकाइ, कारणबिना डर लाग्ने र उदासी थियो।

सहमति पत्रमा हस्ताक्षर गरेपछि, केस फर्मुलेसन र उपचार योजना स्पष्ट होस् भनेर हामीले वास्तविक कारण र समस्याको ढाँचा पत्ता लगाउन सत्रहरू गर्‍यौं। उहाँको विगतमा बाल्यकालको हानि, घरको हिंसा र आमा गुमाउने डर जस्ता धेरै कारक थिए। उहाँ इमानदारीपूर्वक सहभागी हुनुहुन्थ्यो तर केही सत्र छुटाउनुहुन्थ्यो, त्यसैले मैले स्व-सहायता कार्यक्रमका रूपमा थप गृहकार्य दिएँ, जुन उहाँले राम्ररी गर्नुभयो।

१५ सत्रपछि, काम सकिनुअघि नै उहाँ अस्ट्रेलिया जानुभयो। नेपाल फर्केपछि उहाँले फेरि समय मिलाउन फोन गर्नुभयो: अझै समस्या थियो र पढाइमा ध्यान दिन सक्नुहुन्नथ्यो। हामीले कग्निटिभ बिहेभियरल थेरापी (CBT) प्रयोग गर्‍यौं, जुन उहाँका लागि निकै प्रभावकारी भयो र उहाँ छिट्टै निको हुनुभयो।

उनले अचानक स्कुल जान छाडे। उनका अभिभावक पहिले मकहाँ आएर सहयोग माग्नुभयो। उनी बाहिरका मानिससँग टाढिएका थिए, धेरै कम बोल्थे र सधैं स्क्रिनमा व्यस्त रहन्थे।

भेट्दा उनी अलि लजालु तर निकै सहयोगी थिए। विस्तारै उनले वर्षौंदेखि दबाएर राखेका भावना र आवश्यकता खोले: कोभिड-१९ ले ल्याएका कठिनाइ, अभिभावकत्वको शैली, साथीको दबाब र शिक्षकको भूमिका। उपचारमा करिब एक वर्ष लाग्यो र त्यस बेला पढाइ जारी राख्न सकेनन्। कर गर्न सम्भव थिएन; त्यस बेला पढाइभन्दा निको हुनु धेरै महत्त्वपूर्ण थियो।

अर्को वर्ष उनी अर्को स्कुलमा फेरि कक्षा ९ मा भर्ना हुन तयार भए। मैले केही फलोअप सत्र गरेर रोकेँ। उनी रोकिएनन्: राम्रो अङ्कसहित SEE र +२ पास गरे र अहिले स्नातक पढ्दैछन्। यस्तो धैर्य र निको हुने यात्राले यो काम सार्थक बनाउँछ।

यी कथा किन बाँडिएका हुन्

विद्यालय, कलेज, संस्था, परिवार र समुदायभित्र यस्ता धेरै कथा छन्। अनभिज्ञता, सामाजिक लाञ्छना र पर्याप्त सहयोगको अभावले धेरै समस्या लुकेर रहन्छन्।

स्वास्थ्य नै हरेक व्यक्तिको मूल सम्पत्ति हो, किनकि स्वास्थ्यबिना जीवनमा केही सम्भव छैन। सबैले शारीरिक, मानसिक, सामाजिक र आध्यात्मिक स्वास्थ्यको ख्याल गर्नुपर्छ।